metehan demir
uçak niye düştü?
30.11.2007 23:44
işte kafa karıştıran noktalar...
uçağın gelmesi gereken istikamet ile düştüğü yer birbirinden çok alakasız. pilotun, 01.36'da isparta kuleye 'in-bound' olduk yani 'pistin tam iniş istikametinde 12 mile geldim' demek istediği yer ile düştüğü nokta birbirinin tam tersi. düştüğü yer oldukça yukarıda kuzeybatıda, olması gereken yer güneybatıda. bu mantıken imkansız. çünkü, eğer kule ile konuştuğu andan itibaren istikametinde devam etseydi haritaya göre, pist doğrultusunun altındaki göl üzerinde, sonrasında pistin hemen hemen tam karşısında olması gerekirdi.göl üzerinde 7 bin feet de iken dağlara 5 bin feet civarı çarpıyor. bu da çok ilginç.
ayrıca, piste olan mesafe 12 mil havada yaklaşık 3 dakikada alınır. ama pilotun 01.36'da 'herşey yolunda istikametteyiz' yani 'in-bound' olduk dediği üç dakikada rahatlıkla inebileceği pist mesafesi yerine, bu kadar uzakta düşmesinin üzerinde durulması gerekiyor.
yani, ya, 'in-bound' dediğinde gerçekten orada değildi ve kendine kesinlikle yasak olan ayrı bir yol çizmişti. ya da izlemesi gereken jeppesen sistemindeki 'vor dme rwy 05' kodlu alçalma planı yerine farklı bir 'short cut' denen kestirme plan uyguladı. yani bir öncesinde istanbul'a geldikleri meydan olan piriştina'dan zaten 50 dakika geç kalkan pilotlar bu açığı kapatmak için 'bir an evvel kestirmeden inmeye mi kalktı?' sorusunu akla getiriyor.
her ne kadar kafa karıştıran açıklama olarak değerlendirilse de, isparta valisi şemsettin uzun'un, "o bölge uçağın geçiş noktası değil" demesi dikkate alınması ve bu tezleri biraz güçlendiren bir açıklama..konuşmada bulunulması gereken koordinat ile düşen yer arasındaki sır perdesinin bu nedenle mutlaka aydınlatılması şart.
uçağın enkazına bakıldığında, süratin çok düşük olduğu ve hemen hemen aynen sağlam duran orta gövde gözönüne alındığında, dağlık bölgede verilen limit altı düşük irtifada uçmadan kaynaklanan bir kanat veya gövde altı sürtme sonucu kaza olabilir. normalde resmen çakılsa uçağın parçası kalmaz. zaten kimi uzmanlara göre, hızlı bir çarpma ve infilak değil, neredeyse havacılıkta çok az kabul edilen 200-250 km arası bir süratle şiddetli iniş gibi düşme sözkonusu. bu nedenle uçak inerken birkaç kez coğrafi çıkıntılar ve ağaçlara ardarda çarpmış olabilir. bunu uçağın enkazı doğrular gibi.
mutlaka bunlar da incelenecek ama uçağın 1996 model olduğu ve bu nedenle eski olduğu yönündeki iddialar da çok aceleci ve geleneksel. amerika'da 35 yaşında güvenli bir şekilde uçakların uçtuğu hatırlanırsa, önemli olan uçağın bakımlarının aksatılmadan ve kuralına uygun yapıldığıdır. herşeyden önemlisi ise uçucu personelin dinlenmiş ve disiplinli iyi eğitimli olması da hayati derecede belirleyicidir.
uçağın düştüğü yer 4500-5000 feet civarında. ama isparta gibi etrafı oldukça dağlık olan bu meydan için uluslararası kurallara göre uyulması kesinlikle zorunlu olan alçalma planında buranın etrafında uçarken asla 10 bin feetin altına inilmemesi gerekiyor. sadece dağların arasındaki müsait koridordan sırasıyla 8 ve 7 bin feetten koordineli alçalınması isteniyor. 2835 feet civarında olan bu meydanın yükseklik ile ilgili risk katsayısının ne kadar yüksek olduğunu tüm pilotlar çok iyi bilirler.
uçağın nerede ne zaman hangi paternlerden geçtiğini anlama adına radarı olmayan isparta meydanından sorumlu ankara, antalya ve izmir radarlarının kayıtlarına bakmak gerekiyor.
şimdi tartışmalar aletli iniş sistemi yok şeklinde de yoğunlaşabilir. ama burada vor cihazının da olduğu ve kurallarına uyulduğunda hava durumunda o anda sorun olmayan isparta limanına rahatlıkla inilebileceği anlaşılıyor. yani ilk olarak yaklaşma talimatlarına ne kadar uyuldu önce buna bakmak lazım.
türkiye'de sivil havacılığın en önemli problemlerinde biri de çok deneyimli dünya
çapında pilotlar olsa da sivil havayollarının hızla büyüyen sektörde yeni uçaklarla birlikte o derecede kaliteli ve eğitimli personel de artmıyor. bugün özellikle sivil havayollarında pilot kapatmak için dışarıdan yabancı pilotlar getirilmiyor mu, veya bu pilotlar yurtdışında iyi yerler bulmak için türkiye'yi sadece uçuş doldurmak için kullanmıyor mu?
kesin olarak ne olduğunu anlamak için flight decoder, voice recorder ve o andaki gerçek hava durumu ve uçağın yere çok yaklaştığında ikaz eden terrain sistemimin kayıtları ile radarda uçağın hareketliliğini mutlaka izlemek şart.metehandemir@haberturk.com